تبلیغات
احکام شرعی - حسین حقیقت جو
 
احکام شرعی
دینی و مذهبی عکس ماه محرم
جمعه 14 خرداد 1389 :: نویسنده : محسن
حسین حقیقت جو
1- مَثَل آتش 
(اءُوْلََّبِكَ الَّذِینَ اشْتَرَوُاْ الضَّلَلَةَ بِالْهُدَى فَمَا رَبِحَت تِّجَرَتُهُمْ وَمَا كَانُواْ مُهْتَدِینَ مَثَلُهُمْ كَمَثَلِ الَّذِى اسْتَوْقَدَ نَارًا فَلَمَّآ اءَضَآءَتْ مَا حَوْلَهُ ذَهَبَ اللَّهُ بِنُورِهِمْ وَتَرَكَهُمْ فِى ظُلُمَتٍ لا یُبْصِرُونَ صُمُّ(3) بُكْمٌ عُمْىٌ فَهُمْ لاَیَرْجِعُونَ).(4)
(( (منافقان ) كسانى هستند كه هدایت را به گمراهى فروخته اند؛ و این (داد و ستد و) تجارت (براى ) آنها سودى نداده و خود هدایت نیافته اند. مثل آنان ، مثل كسى است كه آتشى افروخته (تا در بیابان تاریك راه خود را پیدا كند) ولى هنگامى كه آتش اطرافش را روشن ساخت ، خداوند (طوفانى مى فرستد و) آن را خاموش مى كند و آنها را در تاریكى وحشتناكى كه چشم كار نمى كند، رها مى سازد. آنها كر و گنگ و كور، بنا بر این (از راه خطا) باز نمى گردند!)).
همچو آن كز بهر نور افروخت نار
روشنایى برد زان پروردگار
ترك ایشان كرد و در تاریكى اند
زان نمى بینند و دور از نیكى اند
صُمّ و بكم و عمى گشتند این حرون (5)
گفت از این معنى فهم لا یرجعون (6)
وجه تشبیه  
خداوند متعال طى هشت آیه قبل ، ویژگیهاى منافقان را بر شمرده ، آنان را به عنوان آدمهاى دوچهره ، بى ایمان ، خدعه گر، بى شعور، داراى مرض قلبى و روحى ، دروغگو، مفسد، مغرور، خود برتر بین ، سفیه ، نادان ، همكار شیاطین ، استهزا گر، طغیانگر، و بالا خره مشترى و خریدار ضلالت و گمراهى معرفى مى كند، ولى در این آیه آنان را به مسافرى تشبیه كرده كه در شب ظلمانى ، در بیابانى گرفتار شده است و آتشى مى افروزد تا در پرتو آن راه را از بیراهه تشخیص دهد و در گودالهاى بیابان سرنگون نگردد. ولى همین كه آتش را بر افروخت و اطرافش را روشن ساخت ، ناگهان طوفانى سخت بر مى خیزد و آن آتش را خاموش مى سازد، و او دوباره در تاریكى وحشت انگیز، سرگشته و حیران مى ماند و نمى داند چه كند. بنا بر این ، وجه شباهت در این تشبیه ((حیرت زدگى و سرگردانى )) است .
آرى ، كسى كه با خدا و مؤ منان ، حیله گرى و نیرنگ بازى كند، ثمره كارش و نتیجه معامله و تجارتش جز تحیّر و سرگردانى نخواهد بود.
منافقان همواره خود را زرنگ و باهوش و فهیم مى دانند و مؤ منان راستین و یكدل را سفیه و نادان مى شمرند و روى همین پندار غلط، راه نفاق و دورویى را پیشه خود مى سازند تا از منافعى كه به دو طرف مى رسد، برخوردار شوند! و هر دسته كه غالب گردند، آنها را از خود بدانند؛ اگر مؤ منان پیروز شوند، در صف مؤ منان و اگر غلبه با كافران باشد، با آنها باشند و به اصطلاح هم از ((توبره )) بخورند، و هم از ((آخور))!
آنان نمى دانند كه نفاق و دورویى براى مدّت طولانى نمى تواند مؤ ثّر واقع شود. ممكن است چند صباحى از مصونیّتها و مزایاى اسلام برخوردار شوند و از رفاقت با كفار و شیاطین نیز بهره جویند، ولى این كار كوتاه مدّت است ، همانند آتشى است كه در بیابان تاریك در معرض وزش طوفان و گردباد قرار گرفته باشد، لذا دیرى نمى پاید كه چهره واقعى نفاق آشكار و منافقان رسوا مى شوند و آنها به جاى كسب موفّقیت و محبوبیّت ، منفور و مطرود جامعه خواهند شد و همچون كسى كه در بیابان ظلمانى ، راه گم كرده و چراغ را از دست داده ، سرگردان مى مانند.
منافقان نه تنها با مؤ منان خدعه مى كنند، كه با كافران و همكیشان خود نیز نیرنگ روا مى دارند!
اینان افراد سر درگم و بى هدف و فاقد برنامه و مسیر مشخّصند و در حقیقت برده منافع خویش هستند؛ نه به راه مؤ منان اعتقاد دارند و نه به كیش كافران اعتماد!
قرآن مجید در آیه اى دیگر حالت تحیّر و دغدغه و آشفتگى فكرى و تزلزل درونى منافقان را چنین ترسیم مى كند:
(مُّذَبْذَبِینَ بَیْنَ ذَا لِكَ لاََّ إِلَى هََّؤُلاََّءِ وَلاََّ إِلَى هََّؤُلاََّءِ ...)
(7)؛ ((آنها افراد (بى هدف و) سرگردانى هستند كه نه سوى اینها و نه سوى آنهایند! (نه در صف مؤ منانند و نه در صف كافران !) )).
بعضى از مفسران از جمله (اِسْتَوْقَدَ ناراً) این نكته را استفاده كرده اند كه :
منافقان براى رسیدن به ((نور)) از ((نار)) استفاده مى كنند؛ آتشى كه هم دود و سوزش دارد و هم خاكستر، در حالى كه مؤ منان از نور خالص و چراغ روشن و پرفروغ ایمان بهره مى گیرند.
منافقان گرچه تظاهر به نور ایمان دارند، امّا باطنشان ، نار است و اگر نورى هم باشد ضعیف و كوتاه مدّت است .
این نور مختصر یا اشاره به فروغ وجدان و فطرت توحیدى است و یا اشاره به ایمان نخستین آنهاست كه به تدریج بر اثر تقلیدهاى كور كورانه و تعصّبهاى غلط و لجاجتها و عداوتها، پرده هاى ظلمانى و تاریك بر آن مى افتد نه تنها یك ظلمت بلكه به تعبیر قرآن ((ظلمات )).
(8)
بعضى دیگر گفته اند: اگر جمله (اِسْتَوْقَدَ ناراً) (روشن كردن آتش ) را به معناى ظریف ادبى آن كه ((فتنه انگیزى )) است ، در نظر بگیریم ، در این صورت باز مى توان گفت كه منافق تشبیه شده است به ((فتنه انگیز)) و ((مفسد)). بنابراین وجه شباهتشان ایجاد فتنه و فساد است .(9)
جمله (صُمُّ بُكْمٌ عُمْىٌ)، در حقیقت تشبیه دیگرى از طرز تفكر و بینش منافقان است ؛ یعنى دنیاپرستى و زرق و برق مادیّات و دلبستگى آنان به عالم محسوسات ، منافقان را چنان مجذوب كرده كه نیروى تفكّر و تعقّل را از آنها ربوده و آنان را نسبت به درك معارف و بیان حقایق الهى كور و كر و لالشان كرده است ، به گونه اى كه همه چیز را از دیدگاه مادّیات و به قول ((مولوى )) با چشم ((آخور بین )) ارزیابى و تجزیه و تحلیل مى كنند:
چشم آخِر بین تواند دید راست
پیشگفتار 
كتاب حاضر شامل چهل ((مثل )) از مَثل هاى تعلیمى و تربیتى قرآن مجید، در موضوعهاى مختلف ، عقیدتى ، اخلاقى ، تاریخى ، سیاسى و اجتماعى است كه به ترتیب از سوره ((بقره )) تا سوره ((تحریم )) به شیوه نوینى استخراج شده است ؛ نخست پس از ذكر عنوان هر مثل در آغاز صفحه ، متن آیه (یا آیات ) مورد مثل ، همراه ترجمه آورده شده ، آنگاه وجه شباهت بین مثل و ممثَّل ذكر و در پایان تحت عنوان نكته (یا نكته ها) با استفاده از سخنان پیشوایان دین و نظرات مفسّران بزرگ قرآن كریم ، درسها، پند آموزیها و عبرت گیریهایى كه هدف اصلى از آوردن مثلهاى قرآنى مى باشد، بیان گردیده است .
هدف از گردآورى این مثلها، تنبّه و بیدارى و عبرت آموزى است ، زیرا استفاده از مثل ، یكى از بهترین شیوه ها و مؤ ثّرترین روشها و ساده ترین و عمومى ترین راههاى تربیتى است .
نقش مثالهاى قرآنى در اثبات معارف الهى  
در مثالهاى قرآن ، نوعاً مسائل معنوى ، عقلى و عقیدتى كه غیر قابل دیدن با چشم سر است ، به محسوسات و چیزهاى قابل رؤ یت تشبیه شده تا آن مطالب معنوى ، در ذهن جایگزین و اطمینان بخش گردد. زیرا اُنس و اُلفت انسان بیشتر با محسوسات و اشیاى دیدنى است و حقایق پیچیده عقلى از دسترس افكار تا اندازه اى دورتر مى باشد، مثالها و تشبیهاى معقول به محسوس ، آنها را از فاصله دوردست نزدیك مى آورد و در آستانه حسّ قرار مى دهد.
گاه مى شود یك مثال به جا و مناسب و هماهنگ با مقصود، مطلب را براى همه قابل فهم مى سازد بسیارى از مسائل علمى كه در شكل اصلى خودش تنهابراى خواصّ قابل فهم است ، و توده مردم استفاده چندانى از آن نمى برند، ولى هنگامى كه با مثال آمیخته شد، براى همگان قابل درك مى گردد و هركس در هر حد و پایه اى از معلومات باشد، مى تواند از آن بهره گیرد. علاوه بر این ، مثال هماهنگ و منطبق با مقصود، نقش به سزایى در مجاب كردن و خاموش ساختن افراد لجوج دارد. بنا بر این مثل در توضیح و تفهیم و اثبات حقایق و مغلوب كردن لجوجان نقش انكار ناپذیرى دارد.
سفره گسترده و غذاى آماده الهى  
رسول اكرم صلّى اللّه علیه و آله و سلّم طى گفتارى ، قرآن كریم را به طعام گسترده الهى تشبیه نموده و فرمودند:
((اِنَّ هذَا الْقُرانَ مَاءْدُبَةُ اللّهِ فَتَعَلَّموا مِنْ مَاءْدُبَتِهِ مَا اسْتَطَعْتُمْ؛(1) این قرآن غذاى آماده الهى است ، لذا آنچه توان دارید، از خوان نعمت خداوند بهره جویید)).
آرى ، قرآن مجید طعام گسترده و سفره پر نعمت الهى است كه هر كس به اندازه ظرفیت وجودى خودش ، از این خوان پر بركت برخوردار مى گردد؛ دانشمندان ، فیلسوفان ، عارفان و افراد عامّى هر كدام به اندازه توان و پیمانه تفكّر و معرفت خویش از آن بهره مند مى گردند.
نكته ظریفى كه از این حدیث شریف نبوى صلّى اللّه علیه و آله و سلّم استفاده مى شود، این است كه مى فرماید: قرآن غذاى آماده الهى است ، نه سفره گسترده بدون غذا كه هركس غذاى خود را در آن نهد و بخورد. بنا بر این كسى كه خواسته ها، برداشتها و تفسیرهاى شخصى خود رابر قرآن تحمیل نماید و به عنوان تفسیر و نظر قرآن عرضه كند، هیچ گاه از این خوان گسترده الهى بهره مند نخواهد شد.
شرط برخوردارى از این غذاى آماده معنوى این است كه انسان ذهنش را از پیش داوریها و القائات جوّى محیط خالى كند و بسان گرسنه اى كه خود را محتاج به غذا مى داند، بر خوان الهى مؤ دّب زانو زند و معارف قرآن را از اهلش ‍ و كسانى كه این كتاب آسمانى بر آنها نازل شده است ، فرا گیرد.
اركان مثل و تشبیه  
در این قسمت بى تناسب نیست كه جهت آگاهى و یادآورى خوانندگان گرامى ، اختصاراً به اركان مَثَل و تشبیه اشاره شود.
تمثیل و تشبیه داراى چهار ركن است :
1
((مُشَبَّه )): چیزى كه آن را تشبیه مى كنند.
2
((مُشَبَّهٌ بِهِ)): چیزى كه به آن تشبیه مى گردد.
3
((وجه شَبَه )): صفت و حالت مشتركى كه میان ((مشبّه )) و ((مشبّه به )) وجود دارد و سبب تشبیه مى شود.
4
((ادات تشبیه )): كلماتى كه در تشبیه به كار برده مى شود.
ادات تشبیه در عربى عبارتند از: كاف (ك )، كَاءَنَّ، مثل ، شبه و غیره و در فارسى عبارتند از: مثل ، مانند، چون ، همچون ، همچو، بسان ، بگونه ، همانند، همسان و... .
مثال عربى
((مَثَلُ نوُرِالْمُؤ مِنِ كَمِشْكوةٍ؛ مثل نور مؤ من ، همانند مشكات (چراغدان و نورافكن ) است )).
دراین تشبیه
((مشبّه )) نور مؤ من ، ((مشبّه به )) مشكات كاف (ك )، ((ادات تشبیه )) و ((وجه شباهت )) نور و روشنایى است . در این عبارت ((نور ایمان )) كه غیر محسوس ‍ و غیر قابل دیدن است ، به نور و روشنایى چراغ كه محسوس و قابل رؤ یت مى باشد، تشبیه گردیده است . این گونه تمثیل ها را، تشبیه معقول به محسوس ‍ مى نامند.
مثال فارسى
سر از البرز بر زد قرص خورشید چو خون آلوده دزدى سر ز مَكْمَن در این بیت ، خورشید،
((مشبّه ))، دزد خون آلود، ((مشبّه به ))، كلمه چو، ((ادات تشبیه )) و ((وجه شباهت )) قرمزى است كه صفت مشتركى است میان خورشید به هنگام طلوع و رنگ دزد آنگاه كه از كمینگاه بیرون آید.
تمثیل و تشبیه داراى اقسام زیادى است كه در كتابهاى معانى و بیان به طور مبسوط پیرامون آن بحث شده است . علاقه مندان مى توانند جهت اطّلاع بیشتر به كتب مربوطه مراجعه نمایند.
در پایان امید وارم خداوند متعال تمثیلهاى این كتاب را مایه تدبّر، تفكّر و بیدارى خوانندگان قرار دهد (... وَتِلْكَ الاَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنّاسِ لَعَلَّهُم یَتَفَكَّرُونَ)
(2)؛ ((این مثلهایى است كه براى مردم مى آوریم ، تا در آن تفكّر و اندیشه كنند)).
قم
29/11/ 1376




نوع مطلب : مَثَل از قرآن، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


شنبه 18 شهریور 1396 10:24 ق.ظ
Hello to all, the contents present at this website are really amazing for people experience,
well, keep up the nice work fellows.
سه شنبه 2 خرداد 1396 06:48 ب.ظ
Saved as a favorite, I like your website!
یکشنبه 20 فروردین 1396 06:30 ق.ظ
Undeniably consider that that you said. Your favorite reason seemed to be on the internet the
easiest thing to remember of. I say to you, I definitely get
irked at the same time as people consider issues that they just do not recognise about.
You controlled to hit the nail upon the top and
also outlined out the entire thing with no need side effect , other people could take a signal.
Will likely be again to get more. Thank you
جمعه 18 فروردین 1396 03:42 ب.ظ
Appreciation to my father who informed me on the topic of this website, this
website is really awesome.
سه شنبه 19 دی 1391 01:15 ب.ظ
امشبو باز به تو دل دادم کرمی کن بزن غلادم
باتو هستم حسین دل شادم توی دام افتادم
اخ دیره برم به کربلا ناز نکن زنجیره دور گردن منو باز نکن
لبیک یاحسین(ع) به ماهم سر بزنید و نظرتون رو بگید
مارو با اسم پایگاه شاعران وذاکرین اهل بیت (ع) لینک کنید و بگید شمارو با چه اسمی لینک کنیم
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ

احکام دینی و مذهبی
جهت تبادل لینک وب م ارا لینک کرده از طریق قسمت ارسال پیوند میتوانید لینک شوید

نظر یادتون نره

مدیر وبلاگ : محسن
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :